Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
Ozan Makine Market
2. EL MAKİNELER »  Satılmış Makinalar  »  Kompresör
Kompresör
SATILDI
Ürün Adı Kompresör
Marka
Ürün Kodu
Fiyatı
Durumu 2. El
 Sepete Ekle
Genel Özellikler

1. KOMPRESÖRLER VE ÇEŞİTLERİ

1.1. Kompresörlerin Çalışma Prensipleri

1.1.1. Basınç

Bütün gazlar moleküllerden meydana gelir. Moleküller gaz içinde her yöne hareket ederler. Moleküller temas ettikleri her yüzeye eşit kuvvetle etki eder. Bu kuvvetebasınç adını verebiliriz.Moleküller her yöne hareket ettikleri için gaz içinde bulunduğu kabın tüm yüzeylerineeşit olarak etki eder.Bilindiği gibi basınç, birim alana etki eden kuvvettir. 1 kg ağırlığındaki bir cismin,1cm2alan üzerine yaptığı etki 1 kg/cm2olarak birimlendirilir.

Ölçü biriminde en çok kullanılan basınç birimi inç kareye etki eden pound olarak

kuvvet olup pound/inc2ve psi olarak gösterilir.

1kg/cm2

= 14,22 psi

Dünyanın etrafı atmosfer adı verilen hava tabakası ile çevrilmiştir. Hava da bir gazolduğuna göre , temas ettiği bütün yüzeylere bir basınç uygular.Bu basınç değeri denizseviyesinde 1,033 kg/cm2 (14.22 psi )’ dir.

Gazların ve sıvıların basınçları genellikle manometre denilen basınç ölçme aletleri ileölçülür. Manometre atmosfer basıncında sıfır değerini gösterir. Bu sebepten manometrenin gösterdiği basınca atmosfer basıncını da eklersek mutlak basınç adı verilen gerçek basınç değerini buluruz. Mesela manometrede okunan basınç 2,7kg/cm2 ise deniz seviyesinde mutlak basınç 2,7 ve 1,033 ‘ün toplamı olan 3,733 kg/cm2‘dir.

Atmosfer basıncını ölçen cihazlar da vardır. Bunlar barometre olarak adlandırılır.

1.1.2. Gaz Kanunları

Silindir içinde bulunan bir gaz ,pistonun hareketi ile sıkıştırılmaktadır. Sıcaklık aynıkalmak şartıyla gazın hacmi küçültülürse basınç artar.Birinci durumdaki hacim V1 ,mutlakbasınç P1,ikinci durumdaki hacim V2, mutlak basınç P2 ise ;

P1 . V1 = P2 . V2 veya;

P1.V1 P2.V2

T1 T2

=

şeklinde ifade edilir. Sıcaklık sabit kalmak şartıyla hacim ile mutlak basıncın çarpımısabittir ve değişmez.

Bir tank içinde bulunan gazın hacmi aynı kalmak şartıyla sıcaklığı t1 0C ‘den t2

0C ‘yeçıkarsa basıncı da artar.

Burada P1 ve P2 kg/cm2 olarak gazın mutlak basıncını

V1 ve V2 litre olarak gazın hacmini

T1 ve T2 kelvin derece ( 0K ) olarak gazın mutlak sıcaklığını göstermekte olup T1=

t1+273 ‘tür.T2= t2+273 ‘tür.

1.1.3. Sıkıştırma Oranı

Kompresör, gaz basıncını artıran bir makinedir. Normal olarak kompresöre belli bir basınçta giren gaz, daha yüksek basınçla çıkar. Emme ve basıncı arasındaki fark , kompresörde gaz üzerinde yapılan işten dolayıdır. Sıkıştırma oranı R, emme ve basma basıncının mutlak değerlerinin oranıdır.

P1= 1,033 kg/cm2 atmosfer basıncı

P2= 1,033 +2 = 3,033 kg/cm2 mutlak basınç

R= 3,033/1,033 = 2.9

Kompresörlerde daima gaz basınçlarını yükselttikleri için R daima birden büyük bir sayıdır. R kompresörün gaza ilave ettiği basınç miktarının bir göstergesidir.

1.1.4. Sıkıştırma Sıcaklığı

Kompresör, gaz basıncını artırırken aynı zamanda gazın sıcaklığı da artar. Sıcaklık artışının miktarı gaz cinsine göre değişir. Hafif gazlar daha çok ısınır. Mesela metan etandan hafiftir. O halde aynı sıkıştırma oranı için metan daha fazla ısınır.

Kompresörde basılan gazın sıcaklığını belirleyen faktörleri aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

 Emme sıcaklığı

 Sıkıştırma oranı

 Gazın cinsi

1.1.5. Ara Soğutma

Kompresörlerde gazın sıkıştırılması sırasında meydana gelen ısının uzaklaştırılması için soğutma sistemleri geliştirilmiştir. Aşağıdaki şekilde bir kompresör ünitesinde ara soğutma gösterilmektedir.

Gaz, iki basınç kademesi arasında soğutulmaktadır. Buna ara soğutma (intercooling)adı verilir. Sıcaklık düşürülür, fakat basınç aynı kalırsa gazın hacmi azalır.

Atmosfer basıncında gazla dolu bir balonun sıcaklığı düşürülürse hacmiküçülür.Çünkü gaz soğutulunca yoğunluğu artar.Ara soğutmanın nedeni, ikinci kademeyegitmeden önce hacmini azaltmaktır.Ara kademede yapılacak her bir 2,7 0C’lik soğutma ilesıkıştırma için gerekli güçten %1 tasarruf sağlanır. Çok kademeli kompresörlerde arasoğutma yapılarak toplam sıkıştırma gücü azaltılır.

1.1.6. Potansiyel ve Kinetik enerji

Bir iş yapılması için enerji gereklidir. Mesela elektrik motorunun çalışması içinelektrik enerjisi gereklidir.Saat zembereğinin çalışıp iş yapması için kurulmasıgerekir.Hâreket hâlinde bir çekiç kendisine verilen hareket dolayısıyla iş yapmaktadır.Ancakhareket eden çekiç ile kurulu saat zembereğinin enerjileri farklıdır.Hareketli cismin enerjisikinetik enerji olarak isimlendirilir.Gerilmiş bir yayın veya barajda bulunan suyun enerjisipotansiyel enerjidir.Potansiyel enerji, bir cismin konumu veya molekül düzenlemesi dolayısıyla sahip olduğu enerjidir.

Yay gerilirken veya zemberek kurulurken onun üzerinde bir iş yapılır. Yay veya zemberek bu iş neticesinde potansiyel enerjiye sahip olur. Demir bir bilye bir yerden yükseğe kaldırılırsa yeni konumu sebebiyle potansiyel enerjiye sahip olur. Bilyenin düşmesine izin verilirse hareketi dolayısıyla potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür. Bilye yere düştüğü an bir iş yapar. Kinetik enerji işe dönüşmüş olur. Enerji ,yaratılamaz veya yok edilemez.Ancak bir şekilden diğer bir şekle dönüşür.Potansiyel enerji, kinetik enerjiye veya işe dönüşür.Kinetik enerji de potansiyel enerjiye dönüşebilir.Bir cismin üzerinde iş yapılırsa ona enerji ilave edilmiş olur.

1.1.7. Basınç ve Hız

Belli hacimde bir gaz daha küçük bir hacme sıkıştırılırsa gazın basıncı artar. Sıkıştırılan gaz üzerinde bir iş yapılmıştır. Sıkıştırılmış gazın sahip olduğu potansiyel enerji, gazın bulunduğu kabı basınç şeklinde her istikamette etkiler.

Basınçlı gaz, bir boru içinde akarken sahip olduğu basınç enerjisinin bir kısmı tek bir yönde harekete dönüşmektedir. Akış hâlinde gazın potansiyel enerjisinin bir kısmı kinetik enerjiye dönüşmüştür. Akan gazın toplam enerjisi, basınç ve hız toplamının bir fonksiyonudur. Hiç bir iş yapılmaz enerji kaybı olmazsa (ısı enerjisi şekline dönüşüp atmosfere karışmazsa ) akış sırasında toplam enerji sabit kalır. Yani akış hâlinde olan bir gazın hızı artarsa basıncı azalır.Hızı azalırsa basıncı artar.

Potansiyel enerjiye sahip bir madde üzerinde mutlaka daha evvel bir iş yapılmıştır.Basınçlı gaz üzerinde de bir iş yapılmıştır.Kompresör, gaz üzerinde iş yaparak ona enerji verir veya toplam enerjisini artırır.

1.2. Kompresör Kapasitesi

Kompresör kapasitesi, belli bir zaman aralığında hareket ettirdiği gazın hacmidir.Kompresör kapasitesi m3 /dk, cm3 /saniye , feet/dk (CFM) gibi birimlerle ölçülür.

Bir boru içinde akan gazın akma miktarına debi adı verilir.Kompresörün çıkış borusunun debisi, kompresör kapasitesine eşittir. Boru içinde akan gazın debisi ,gazın hızı ile boru kesitinin çarpımına eşittir.Aynı ebatta iki borudan akan gazlardan hızı fazla olanın debisi de fazladır.Buna karşılık iki farklı çapta borudan akan gazların hızları aynı ise , çapı büyük olanın debisi daha fazladır. Kompresörde akan gazın hızı artarsa kompresör kapasitesi de artar. Kompresörler, gazları sıkıştırdıkları için giren gazın hacmi çıkan gazın hacminden daha fazladır. Bu bakımdan giriş ve çıkış debileri de farklıdır. Kompresör emme tarafındaki debinin ölçülmesi ile hesaplanır. Ancak emme tarafındaki basınç atmosfer basıncından fazla ise basınçlı gazın atmosfer basıncındaki hacmi hesaplanarak debi tespit edilir. Başka bir ifade ile kompresör kapasitesi, emme veya basma debisinin atmosfer basıncındaki değeridir.

1.2.1. İş ve Güç Birimleri

1 kg ağırlığında bir cisim 1 m yükseltilirse yapılan iş 1 kilogrammetre(kgm)’dir. Kgm bir iş birimidir. Saniyede 75 kgm iş yapabilen bir makinenin gücü 1 beygir gücü (HP)’dür. Beygir gücü birim zamanda yapılan gücü belirtir. Güç birimidir.

Gücü 1 HP olan makinenin yaptığı iş 60x75 = 4500 kgm’dir.9

1 kg ağırlığında bir cisim 4500 m yukarıya kaldırılırsa yapılan iş 4500 kgm olduğuna göre, bu işi bir dakikada yapabilen bir makinenin gücü 1 HP’dir. Elektrik gücü genellikle kilovat ile ölçülür.

1 HP = 0,746 kilovattır.

1.2.2. Hareket Kanunları

Bir otomobil aniden harekete geçerse sürücü geriye doğru itilir.Ani fren yapan otomobil içinde bulunan kişi ileri doğru hareket eder.Buz üzerinde giden bir araba direksiyon kırsa da aynı yönde gitmeye devam eder. Bu örneklerden anlaşılacağı üzere her hareketsiz cismin bir ataleti ve duruşta kalmaya bir meyli vardır.Hareketsiz bir cismi yeterli büyüklükte bir kuvvet etkilemedikçe cisim hareketsiz kalmaya devam eder. Buna karşılık her hareketli cismin aynı yönde hareketine devam etmeye bir meyli vardır. Hareketli bir cismin üzerine etki eden hiçbir kuvvet yoksa , aynı yönde ve aynı hızda hareketine devam eder.

Elektrik motoru ile çalışan bir vantilatörün kanatları havayı harekete zorlar. Hareketsiz havanın bir ataleti vardır. Vantilatör, kanatlarının dönüş hareketine karşı direnir. Hava molekülleri birbirine yaklaşır. Moleküller sıkışınca hacim azalır, basınç artar. Vantilatör kanatları, sonunda havanın direncini yener ve havayı ileri doğru iter.Kanatlar hızla döndükçe hava daha hızlı itilir. Vantilatör hava üzerinde bir iş yapmaktadır. Gaza hız ve basınç ilave ederek onun toplam enerjisini artırmaktadır. Kompresörler, gazın hız ve basıncını sürekli olarak artırarak ona enerji ilave eden makinelerdir. Gazın kazandığı enerji kompresörün yaptığı işten dolayıdır.

1.3. Kompresörler Çeşitleri

1.3.1. Santrifüj Kompresörler

1.3.1.1. Çalışma Esasları

Hareket kanunları bölümünde anlatıldığı gibi ,hareketli bir cisim hareketine aynı yerde ve aynı hızla devam etmeye meyillidir. Hareketli bir bilyenin üzerinde yer çekimi etkisi olmadığını düşünürsek bilye, düz bir hareket üzerinde hak etmektedir.İpin diğer ucu sabit bir noktaya bağlıdır.

Bilye belli bir miktar hareket ettikten sonra ip gergin hâle gelir ve bilyenin hareket yönünü değiştirir.Doğrusal hareket dairesel harekete dönüşür.

Bilyede yeteri kadar enerji varsa dairesel hareket yapmaya devam eder.

Hareketin her anında bilyenin esas meyli düz bir hat üzerinde harekete devam etmektedir.Ancak ipin çekme kuvvetinin etkisi ile dairesel harekete zorlanır.İp bilyenin yönünü her an değiştirir ve bu sebeple ip her an bir gerilim altındadır.İp koparsa bilye o anda dönme hareketini bırakır ve düz bir hat üzerinde hareketine devam eder.

Dairesel hareket yapan cisme etki eden ve onu bu rotada tutan kuvvete merkezi-î kuvvet adı verilir. Merkezî kuvvet, cisimden dönme merkezine doğrudur. Her kuvvete karşı bir tepki kuvveti oluşur. Etki tepkiye eşittir. Merkezkaç veya santrifüj kuvvet yukarıda açıklanan merkezî kuvvetin tepkisidir ve ona eşittir. Rulmanlı bir yatak üzerinde serbestçe dönebilen bir diskin merkezine yakın bir yere bir bilye konulmuştur.

Disk dönme hareketine başladığı anda ,üzerinde bulunan paletlerden biri bilyeyi de harekete zorlar.Bilye, düz bir hat üzerinde hareket etmeye meyillidir.Aşağıda disk dönerken bilyenin hareket yörüngesinin nasıl değiştiği çizilmiştir.

Bilyeye etki eden bir merkezî kuvvet olmadığı için bilye, merkezden dışarı doğru hareket eder.Merkezden uzaklaştıkça hızı artar.Çünkü aşağıda görülen A noktasının çevresel hızı B noktasından fazladır.

PALET

Dönen bir disk tarafından taşınan cisim ,dönme hareketi esnasında merkezden dışarı doğru hareket eder ve hızı merkezden uzaklaştıkça artar.Aşağıda bir santrifüj kompresör fanı görülmektedir.

Fan iki plaka arasına yerleştirilmiş kanatlardan ibarettir.Fan dönmeye başlarsa , kanatlar temas ettikleri hava moleküllerini harekete zorlarlar. Moleküller, tıpkı daha evvel anlatılan demir bilyeye benzer bir şekilde davranırlar.Düz bir hat üzerinde hareket14 etmeye meyilli olan molekülleri dairesel harekete zorlaya bir merkezi kuvvet yoktur.Fan tarafından itilen molekül, dönerken dışarı doğru da hareket eder ve hızı giderek artar.

Henüz harekete geçmemiş hava molekülleri duruşa devam etmeye meyillidirler.Her molekülün bir ataleti vardır. Bu sebeple harekete geçirildikleri anda kanatlara karşı bir direnç gösterirler ve moleküller birbirine yaklaşır.Bu şekilde hacmi azalan havanın basıncı artar. Sonuç olarak santrifüj kompresör hava veya gaza bir basınç ve hız kazandırır. Fan hava veya gaz üzerinde bir iş yapar.Bu iş gazın kazandığı enerjiye çevrilir.Gaz enerjisi hız ve basınç şeklindedir.Yani kinetik ve potansiyel enerjilerin toplamıdır.Gaz fanı terk ettiği anda yayıcı adı verilen bir bölüme girer.Yayıcının çapı fanın çapından büyüktür.

Yayıcı içinde hızı azalan gazın toplam enerjisi sabit kalacağından basıncı artar. Gaz, yayıcıdan sonra helezon veya salyangoz bölümüne girer.

Helezon içinde gazın hızı azalmaya ve basıncı artmaya devam eder. Kompresörün çıkış veya basma borusunda belli bir hız ve basınç oluşur.Aşağıda çok kademeli bir santrifüj kompresörün basit şeması görülmektedir.16

Çok kademeli kompresörün dört fanı vardır.Her fan ve yayıcı bir kademeoluşturur.O halde bu kompresör dört kademelidir. Gaz ilk fanı terk ederken bir miktar hız vebasınç kazanır. Yayıcıda hız azalır, basınç artar.Gaz yayıcıdan sonra bir dönüş kanalı ile birsonraki fanın emme ağzına girer.Bu anda basıncı ilk kademe girişinden fazladır.Her fangazın toplam enerjisini artırır.Bu şekilde çok kademeli kompresörlerde daha büyük basınçlarelde edilir.

Herhangi bir kompresörü terk eden gaz ilave bir enerjiye sahiptir. Bu enerji hız,basınç ve sıcaklık şeklindedir.

 Eksenel Kompresörler

Bir milin ekseni boyunca yapılan harekete eksenel hareket adı verilir.Eksenel hareket doğrusal bir harekettir. Gazlara mil ekseni boyunca hareket verenkompresörlere eksenel kompresörler adı verilir.

Rotor, kompresörün dönen aksamıdır. Rotora bağlı kanatlar bir çok diziler hâlindesıralanmıştır. Gövdeye bağlı olan sabit kanatlar, stator olarak isimlendirilir.Sisteminçalışması, kesit şemasının incelenmesinden daha iyi anlaşılmaktadır.

Rotorkanatları, gaza hız ve basınç enerjisi ilave ederler.Stator kanatları yayıcı gibi çalışarak gazınhızını azaltır, basıncını artırır.Stator kanatları aynı zamanda gazı daha sonraki rotor kanatdizisine sevk ederler.Böylece her rotor ve stator kanat dizisinden gazın basıncı bir miktardaha artar.Basınç arttıkça hacim azalacağından kanat dizilerinin çapları çıkışa doğru giderekküçülür

1.3.1.2. Basma Yüksekliği ve Güç İhtiyacı

Kompresör gazı basınçlandırmak için onun üzerinde belli miktarda bir işyapmaktadır.Gazın basınçlandırılması ve sıkıştırılması işi belli ağırlıkta bir gazın düz olarakyukarı kaldırılması olarak düşünülebilir.Kompresörün 1 m ‘ye kaldırdığı 1 kg ağırlıkta gaziçin yapılan iş 1 kgm’dir.

Kaldırılan gazın yüksekliği, kompresörün basma yüksekliğini temsil eder.Bu metre ileölçülür. Kompresör ,gazı kaldırmak için onun hızını artırır.Metre olarak kaldırılan gazınyüksekliği hıza bağlıdır.Hız arttıkça kompresörün basma yüksekliği artar.Ağırlık birimi kg olarak alınacak olursa bir kg akışkanın kaldırdığı her m’de yapılaniş 1 kgm’dir.Sıkıştırma bir gaz sutununun dik olarak kaldırılması şeklinde düşünülürsekompresörün basma yüksekliği 1 kg gazı basmak için yaptığı kgm olarak işle temsil edilir.Basma yüksekliği, kompresörün bastığı her kg gazın üzerinde yaptığı iş miktarıdır.Belli bir devir sayısında ,yoğunluğu ne olursa olsun kompresörün bir kg gaz üzerindeyaptığı iş hemen hemen sabittir ve basma yüksekliği olarak isimlendirilir.Birimi m’dir.

Diğer taraftan kompresör, belli devir sayısında belli bir hacimde gaz basar.Yani herdevirde kapasite veya debisi sabittir,değişmez.Ancak kg olarak basılan miktar, yoğunluğa bağlıdır.Aynı hacimde iki gazdanyoğunluğu fazla olanın ağırlığı daha fazladır.Kompresör belli bir devir sayısında hacimolarak sabit debide gaz basarken ağırlık olarak debi yoğunluğa bağlı olarak değişir.20Birbirinin tamamen aynı olan iki kompresör aynı hızda dönmektedir.Kompresörlerinbastıkları gazların yoğunlukları farklıdır.Hacim olarak debi aynı olduğu hâlde , yoğunluğufazla olan gazı basan kompresör birim zamanda kg olarak daha fazla gaz basmaktadır. Herkg gaz üzerinde yapılan iş sabit olduğuna göre ağır gazla çalışan kompresörün güç ihtiyacıdaha fazladır.O hâlde kompresör basma yüksekliği çıkış basıncına bağlı değildir.Basma yüksekliği, kompresörün konstrüksiyonuna ve hızına göre değişir. Devir sayısıarttıkça basma yüksekliği de artar. Metre olarak basma yüksekliği kg/cm2karşılığınaçevrilebilir.

1.3.1.3. Fren Beygir Gücü

Fren beygir gücü, kompresör milinde gerekli olan güçtür. Gaz yoğunluğu arttıkça frenbeygir gücü de artar. Kompresör çalışırken gaz yoğunluklarında değişmeler olursa frenbeygir gücü de buna bağlı olarak değişir.

1.3.1.4. Kompresör Debisinde Dalgalanma(Surging)

Bir kompresör büyük miktarlarda gaz kullanılan yüksek kapasiteli bir sisteme bağlıolsun. Kompresör çalışmaya başladığı zaman sistemin gaza olan büyük ihtiyacı dolayısıylaçıkıştaki direnç çok azdır. Bu anda kompresör azami kapasitesinde çalışır.Ancak sistemkompresörün bastığı tüm gazı kullanamıyorsa giderek sistemin basıncı artar ve çıkıştakidirenç büyür.Eğer sistem, kompresör tarafından basılan gazdan daha az miktarda gazkullanmaya devam ederse gaz akışını devam ettirmek ile bir kg gaz başına harcanan işartar.Basma yüksekliği büyür ve sonunda kompresörün azami basma yüksekliğine ulaşır.Bu anda akış durur. Akış durunca kompresördeki basınç, sistem basıncının altınadüşer.Gaz, sistemden kompresöre doğru akmaya başlar.Bir miktar gaz kompresördengerikaçtıktan ve sistemde kullanıldıktan sonra sistem basıncı tekrar düşer.Kompresör tekrarsisteme gaz basmaya başlar.Bir süre sonra akış tekrar durur ve geri akış başlar.Gazın bu şekilde ileri geri akışı olayına dalgalanma(surging) denir. Dalgalanma,kompresör yüksek basınçta ve minimum kapasitesinin altında çalışmaya zorlandığı zamanmeydana gelir.Dalgalanmanın meydana getirdiği hızlı geri dönüşler, kompresör ve borulardaşiddetli titreşimlere sebep olur.Kompresör hasarlanabilir.

1.3.1.5. Dış Sistemin Kompresör Üzerine Etkisi

Bazı prosesler, belli bir işletme zamanında belli ağırlıkta hava ve gaz kullanılır.Mesela bir parçalama(çat cracker) ünitesinde ,katalistin verimliliğini sağlamak için ağırlıkolarak belli bir miktarda havaya ihtiyaç vardır.Bir kompresör böyle bir sistemde çalışırken,belli bir işletme zamanı için sabit ağırlıkta hava debisi sağlamak zorundadır.Kompresörünana kontrol konusu ağırlık olarak debi miktarıdır.Damıtma ürünlerinin elde edildiği kulenin gaz ihtiyacı üretim miktarına göre değişir.Bir kompleks ünitelerinin kullanma havası ihtiyacı da değişkendir. Böyle sistemlerde çalışan21bir kompresörün ihtiyaca veya üretim hızına göre gaz miktarını ayarlaması gerekir. Gaz akışıdeğişkendir ve gaz miktarının ayarlanması esas kontrol konusudur.Üretildiği kadar gaza hareket vermek ,yani sistemde elde edilen gazı basmak başka birkompresör çalışma şeklidir.Görüldüğü gibi kompresörlerde üç esas çalışma şekli vardır.

 Sabit ağırlıkta gaz akışı

 Talep miktarına göre gazın değişken akışı

 Üretilen kadar gazın değişken akışı

Kompresörün gaz verdiği sistemin özelliklerine bağlı olarak basma basıncında küçükveya büyük değişmeler olabilir. Değişiklik küçükse sabit basınçlı sistem,büyükse değişkenbasınçlı sistem olarak isimlendirilir.Kompresörlerde hareketi sağlayan makine sabit veya değişken hızlı olabilir. Elektrikmotorları sabit hızlı hareket vericilerdir. Buna karşılık içten yanmalı motorların hızları birmiktar değiştirilebilir.Türbinler ise değişken hızlı hareket verici makinelerdir.Genelliklebuhar türbinlerinde hızı veya devir sayısını kontrol eden bir regülatör bulunur.Bir proses sinyali regülatörü etkileyerek hızı azaltıp çoğaltır. Kompresörün hızı artıncaiçinden geçen gazın miktarı veya ağırlığı artar.Ağırlık artınca güç ihtiyacı da büyür.Hareket vericisi sabit hızlı olan kompresörlerde debi ,genellikle emme blokvanasının kısılması ile veya emme kılavuz kanatlarının ayarlanması ile değiştirilir. Kılavuzkanatlar kapatılınca debi azalır. Emme vanası kısılınca emme basıncı düşer,gazın yoğunluğuazalır.Eğer basma basıncı değişmiyorsa toplam debi düşer.Debinin ağırlık olarak sabit tutulması için kontrol elemanı olarak bir debimetrekullanılır.Debimetre kompresörün çıkışına yerleştirilir.Üretilen kadar gazın akışını sağlamakiçin ise kompresör emme hattına bağlı basınçla çalışan bir kontrol cihazı yerleştirilir.

1.3.1.6. Karakteristik Özellikler

Santrifüj ve eksenel kompresörlerle hacimsel kompresörler arasında önemli farklarvardır. Hacimsel kompresörlerde gaz önce silindir veya gövde içine alınır.Sonra gaza biröteleme hareketi verilerek sıkıştırılır. Kompresör bu olayın birbiri ardına defalarcatekrarlanması ile çalışır.Dinamik kompresörler olarak isimlendirilen santrifüj veya eksenel kompresörlerde isegaz bir hacim içine hapsedilmez.Akış süreklidir.Bu kompresörlerin konstrüksiyonlarıbasittir. Parça sayısı azdır.Fazla bir bakım işi gerektirmezler. Buna karşılık sıkıştırma içinbiraz daha fazla enerji sarf ederler. Yani verimleri daha düşüktür. Dinamik kompresörlerinilk yatırım maliyetinin ve bakım masrafının azlığı verimlerinin düşük olmasını dengeler.Dinamik kompresörler, büyük gaz debileri için genel olarak daha ekonomiktirler.Eksenel kompresörler, nispeten düşük basma yükseklikleri ve büyük kapasiteler içinkullanılırlar.Büyük kapasite ve büyük basma yükseklikleri için santrifüj kompresörlerikullanmak daha uygundur.

1.3.2. Hacimsel Kompresörler

1.3.2.1. Çalışma Esasları

Hacimsel kompresör gazı önce bir silindir veya gövde içine hapseder, sonra biröteleme hareketi ile hacmini küçültür. Bu bakımdan hacimsel kompresörlere, pozitif yerdeğiştirmeli kompresörler adı da verilir (positive displacement compressors).Hacimsel kompresörlerin çoğu doğrusal olarak ileri geri hareket eden pistonlumakinelerdir. Dönme hareketi ile çalışan hacimsel kompresörlerde vardır.

1.3.2.2. Pistonlu Kompresörler

Pistonlu kompresörlerde belli hacimlerdeki gaz bir silindir içine gönderilir.23Silindir içine giren gaz pistonun ileri doğru hareketi ile sıkıştırılır ve hacmi küçültülür.Daha sonra sıkışan gaz basma tarafında bulunan basınçlı boru hattına sevk edilir. Silindiriçinde gazın bu hareketlerini sağlayan mekanizmalara supap adı verilir

Gaz, emme supabından geçerek silindire girer . Basma supabından geçerek silindirdençıkar. Supaplar, birer çekvalf gibi çalışarak gazın sadece bir yönde akışına izin verirler.Kompresör supapları, basınç farkının meydana getirdiği kuvvetle açılır ve kapanırlar.

Emme supabının açılması için ,emme borusundaki gazın basıncı silindirin içindekigazın basıncından fazla olmalıdır. İki taraftaki basınçlar eşit olduğu an supap kapanır.Gazakışını durdurur.Basma supabının açılması için ise ,silindirdeki gazın basıncı basma borusuiçindeki basınçtan fazla olmalıdır. Pistonlu kompresörlerde pistonun bir ileri bir geri hareketibir devir veya tur olarak isimlendirilir.

Gaz, pistonun yalnız ileri ve geri hareketi ile basılıyorsa kompresör tek tesirlidir.Başkabir ifade ile tek tesirli kompresörlerde gaz her devirde bir defa basılır.Aşağıdakikompresörde pistonun ileri hareketi basma stroku ,geri hareketi ise emme stroku olarakisimlendirilir.Ağır hizmetlerde çalışan pistonlu kompresörlerin çoğu çift tesirli olarak imal edilir.

Çift tesirli kompresörlerde gaz , pistonun her iki tarafında sıkıştırılır.Yani her devirdegaz iki defa basılır.Aşağıdaki şekilde çift tesirli kompresör pistonunun ileri hareketigörülmektedir.

Pistonun ileri hareketinde kafa tarafındaki gaz sıkıştırılır. Burada meydana gelenbasınç,basma bölmesindeki basıncın bir miktar üstüne çıktığı an, kafa tarafındaki basmasupabı açılır ve gaz basma borusuna akmaya başlar.İleri hareketin başlangıcında , pistonun krank tarafında küçük bir hacimde sıkışmış gazkalmıştır. Piston ileri hareket ettikçe bu gaz genişler ve basıncı düşer.Basınç emme bölgesindeki basıncın altına düştüğü an krank tarafındaki emme supabıaçılır.İleri hareketin sonunda pistonun krank tarafına taze gaz dolmuş ve buradaki gazınsıcaklığı da emme borusundaki gazın sıcaklığına hemen hemen eşit hâle gelmiştir.Silindirin kafa tarafındaki küçük bir hacimde ise ,basınçlı gaz bulunmaktadır. Pistonileri hareketini bitirdiği an krank tarafındaki basınç emme bölgesindeki basınca eşit olur veburadaki emme supabı kapanır. Kafa tarafındaki basınç, basma borusundaki basınca eşit olurve borudaki basma supabı da kapanır.

Piston geri harekete başladığı zaman silindirin krank tarafındaki taze gaz sıkışmayabaşlar.Kafa tarafında halen küçük hacimdeki sıkışmış gaz genişler ve basıncı düşer. Basınç,emme bölgesindeki basıncın altına düştüğü an kafa tarafındaki emme supabı açılır.Bundan sonraki olaylar, pistonun ileri hareketine tamamen benzer olarak tekrarlanır.

1.3.2.3. Döner Kompresörler ve Blovırlar(Körükler)

Döner kompresörlerin birçok tipleri vardır.Bunlar arasına basma kapasitesi veya debisibüyük,fakat sıkıştırma oranları küçük olan bir tip kompresöre blovır veya körük adı verilir.

1.3.2.4. Kanatlı Blovırlar

Kanatlı blovırlarda iki adet fan vardır. Her fanda iki veya daha fazla kanatbulunmaktadır. Fanlar bir gövde içinde çalışırlar. Fan kanatları, gazı emme tarafından basmatarafına sevk ederler. Bu sırada gazın basıncı da artar .Blovırlarda kanatlar ile gövde arasındaküçük bir boşluk gereklidir. Aksi hâlde kanatlar gövdeye sürünür. Basılan gazın bir kısmı buboşluktan emme tarafına geri kaçar.Bu yüzden blovırlar yüksek basınç kullanılamazlar.Aşağıdaki şekilde ,blovırların çalışma esası şematik olarak gösterilmiştir.

1.3.2.5. Kayar Paletli Kompresörler

Bu kompresörlerde üzerinde bir dizi kayar palet bulunan döner bir rotor vardır. Paletler, rotor içinde ileri geri kayma hareketi yaparlar. Rotorun dönmesi sırasındameydana gelen santrifüj tepki ile paletler dışarı doğru savrulurlar.Rotor,gövde içindemerkezden kaçık olarak yerleştirildiği için gövdeye yakın olan bölümde kanatlar yuvalarınagirmeye zorlanır.

Her palet çifti arasında kalan hacim emme tarafından basma tarafına ötelenir.Ötelemesırasında gazın hacmi küçülür ve basıncı artar. Bazı kayar paletli kompresörlerde paletlerinrotora girdiği bölümlerde paleti iten yaylar yerleştirilmiştir.Yaylar paletlerin dışarı doğrusavrulma hareketlerini kolaylaştırırlar.

1.3.2.6. Vidalı Kompresörler

Vidalı kompresörlerde helisel dişli olarak imal edilmiş iki adet rotor vardır.Karşılıklı dönen vida dişlileri arasındaki gaz, gittikçe küçülen hacim içinde ötelenir.Vidalar arasındaki aralık, çıkış bölümüne doğru azalacak şekilde imal edilmiştir. Hacimazalması, basıncın artması sonucunu verir. İki rotor birbirleri ile ve gövde ile metal metalesürtünmezler. Bu sebeple herhangi bir iç yağlamaya gerek yoktur.Vidalı kompresörler , basılan gazın tamamen yağsız olması istenilen durumlarda dahaçok kullanılmaktadır.

1.3.2.7. Sıvı Pistonlu Kompresörler

Sıvı pistonlu kompresörlerde kanatlı bir tek rotor vardır.Gövde içinde belli birseviyeye kadar sıvı bulunmaktadır.Rotor tam dairesel, buna karşılık gövde oval veya elipsşeklinde imal edilmiştir.

1.32: Sıvı pistonlu kompresör

Bu kompresörlerde sıvı olarak genellikle su kullanılır. Özel uygulamalarda , diğersıvılar da kullanılır. Kompresör dururken sıvı, gövdenin alt tarafında durgun vaziyetteçökmüştür.Dönme başlayınca santrifüj tepki ile sıvı gövdenin duvarlarına bütün çevreboyunca itilir ve aşağıdaki şekli alır.

Rotorun merkezine yakın dört bölmeye ayrılmış sabit bir kısım vardır.Dört bölmedenikisi emme tarafı,diğer ikisi ise basma tarafı ile irtibatlıdır.Rotor dönerken emme tarafı ileirtibatlı bölmeye giren gaz ,sıvı ile kanatlar arasından basma bölmesine akar. Aşağıdakiresimde görüldüğü gibi, sıvı pistonlu kompresörlerde iki ayrı gaz akışı vardır.

Sıvı , bir piston görevi yapar ve bu sebeple iç yağlamaya gerek yoktur. Basılan gazabir miktar sıvı karıştığı için, gaz çıkışına bir sıvı ayırma separatörü yerleştirmek gereklidir.Kompresör sıvısının belli bir miktarın altına düşmemesi gerekir.Bu bakımdan zaman zamansıvı ikmali yapılır.

1.4. Kompresör Çevrim Diyagramları

Pistonlu kompresörlerde, silindir içindeki gazın hacmi ile basıncının birbirine bağlıolarak gösterildiği diyagramlara çevrim diyagramı adı verilir.Çevrim diyagramında yatayeksende hacim, düşey eksende basınç değerleri gösterilmektedir. Pistonun her durumundabasınç ve hacmin belirttiği noktaların geometrik yeri, çevrim diyagramını meydanagetirmektedir.

Silindir içinde hareket eden piston ileri strokun sonuna geldiği zaman kafa ile pistonarasında bir açıklık kalır. Bu hacme kafa açıklığı adı verilir. Basma strokunun sonunda kafaaçıklığında kalan gazın hacmi A noktasının düşey eksene mesafesi ile , basıncı ise Anoktasının yatay eksene mesafesi ile ölçülür. Basınç, kompresör basma basıncına eşittir.Çünkü basma supabı henüz açıktır.Piston, geri stroka başladığı an basma supabı kapanır vehacim büyüdükçe basınç düşer.

Pistonun geri stroku başladıktan bir süre sonra silindir basıncı, emme tarafı basıncınınaltına düşer. Bu anda emme supabı açılır. Bu nokta , diyagramda B harfi ile temsiledilmektedir.Diyagram da AB eğrisi, pistonun geri strokunun veya emme strokununbaşlangıcını ve basınç düşümünü temsil etmektedir.

Piston, B noktasından sonra da geri strokuna devam eder. Fakat artık basınçdüşmez.Çünkü silindir içine emme borusundan taze gaz girmektedir.Bu durum diyagramdaBC ile temsil edilmiştir. Emme strokunun sonundan itibaren piston ileri harekete ,yanibasma strokuna başlar. C ‘den itibaren basınç hızla yükselir ve D noktasında basma tarafıbasıncını geçer. Bu anda basma supabı açılır ve gaz basma borusuna akmaya başlar.

Basma strokunun bundan sonraki bölümünde basınç değişmez.Çünkü silindir basmaborusuna açıktır. Bilindiği gibi , iş kuvvetle yolun çarpımına eşittir. Başka bir ifade ile birkuvvetin gittiği yol miktarı yaptığı işi gösterir. Çevrim diyagramında yatay eksen(hacim) ,pistonun aldığı yolu gösterir.Düşey eksen ise pistonu etkileyen basınç veya basınçla aynıoranda değişen kuvveti gösterir.Çevrim diyagramında genişlik ile uzunluğun çarpımı,diyagramın alanını verdiği gibi aynı zamanda yapılan iş miktarını gösterir.

Kompresörler için gerekli güç, birim zaman içinde yapılan iş miktarıdır.Güç aynızamanda kompresörün mekanik verimine de bağlıdır.Mekanik verim gaza verilen güç ilehareket vericinin yarattığı gücün birbirine oranı ile bulunur.

Kompresörün gerçek kapasitesinin teorik olarak basması gereken gaz miktarınaoranına hacimsel verim denir. Hacimsel verim azaldıkça hakiki kapasite azalır. Sıkıştırmaoranı R büyüdükçe kaçaklar artacağı için hacimsel verim azalır. Çevrim diyagramında A’danC’ye olan mesafe piston strokunun tüm uzunluğudur.

Gazın gerçek emme stroku ise BC mesafesidir.Hacimsel verim BC’nin AC’yeoranlaması ile bulunabilir.35

A diyagramında hacimsel verim B ‘den fazladır. Hacimsel verim azaldıkçakompresörün yaptığı iş azalır. Kompresör daha az iş yaptığı için gerekli güç (HP) deazalmaktadır. Bu yüzden hacimsel verim, kompresörün mekanik veya iş verimini çok fazlaetkilemez. Sonuç olarak hacimsel verim azalırsa

 Hakiki kapasite azalır.

 Gerekli toplam güç azalır.

 Mekanik verimde önemli bir değişiklik olmaz.

 Basılan birim miktarda gaz için gerekli güç esas olarak aynı kalır.

1.4.1. Emme Gazında Kısıntı Yapılarak Debi Ayarı

Kompresör kapasitesini veya akış debisini değiştirmek için çeşitli yöntemler kullanılır.Bunlardan bir tanesi , kompresörün gaz girişine kısıntı uygulamaktır.

Kısıntı, emme borusundaki vananın bir miktar kapatılması ile sağlanır.Emme vanasıkapandıkça kompresöre daha az gaz girer. Emme basıncı düşer , buna karşılık basma basıncıdeğişmediği için R sıkıştırma oranı artar. R’nin artması, kompresörün güç ihtiyacını artırır.Diğer taraftan kısıntı dolayısıyla hacimsel verim azaldığı ve kompresör kapasitesi düştüğüiçin güç ihtiyacı da azalır. Bu durum, aşağıdaki üç çevrim diyagramından daha iyianlaşılmaktadır.

En büyük emme basıncı 1 numaralı diyagramdır.Emme gazında kısıntı yapıldıkçaemme basıncı düşmektedir. 2 numaralı diyagramda , emme supabı açılmadan önceki pistonhareketi daha fazladır.Kompresöre giren gaz miktarı daha azdır. Buna karşılık şekildegörüldüğü gibi 2 numaralı diyagramın alanı, 1 numaralı diyagramın alanından fazladır.Kompresörde basılan gazın miktarı azaldığı halde gerekli güç artmıştır. 3numaralıdiyagramda ise emme hattında daha fazla kısıntı yapıldığı ve debi çok daha az olduğu hâldealanda küçüldüğünden gerekli güç az olmuştur. Buradan şu sonucu çıkarabiliriz: Kompresöremme hattında kısıntı yapıldıkça güç önce artar ve azami bir değere ulaştıktan sonraazalmaya başlar. R sıkıştırma oranı 2’nin altında iken kısıntı güç ihtiyacını artırır. R değeri2,5’in üzerine çıkınca kısıntı, güç ihtiyacına daha az etki eder.Kompresörde basılan gazın sıcaklığı emme gazının sıcaklığına , gaz cinsine ve R’nindeğerine göre değişir.Kısıntı R ‘yi daima artırdığı için ,basma sıcaklığı da daimaartar.Hidrokarbonlar ile çalışan birçok kompresörde müsaade edilen basma sıcaklığı da daima artar.Hidrokarbonlar ile çalışan birçok kompresörde müsaade edilen basma sıcaklığı350 0F (162,4 0C ) ile sınırlandırılmıştır. Bu sıcaklığın üstüne çıkılmasına sebep oluyorsakısıntı yapılmaz.

Hidrokarbonların hava ile karışması veya oksijenle teması ise tutuşmaya sebepolabilir. Bu yüzden emme sistemine hava girmesine hiçbir şekilde müsaade edilmez.Kısıntı , R’yi daima artıran ve basılan birim miktardaki gaz için gerekli enerjiyibüyüten bir debi ayar metodudur. Genelde verimsiz bir metottur ve geçiçi debi ayarlarındakullanılır.

1.4.2. Açıklığın Büyütülmesi Metodu ile Debi Ayarı

Her basma strokunun pistonun ileri hareketinin sonunda , piston ile kafa arasında biraçıklık kalır. Aksi takdirde piston silindir tavanına çarpar.Bu ise çok sakıncalıdır.Kafasıcaklığında kalan basınçlı gaz , pistonun geri hareketinde genişler. Genişleme enerjisipistonun dönüş strok kuvvetine ilave olur. Çevrimin sıkıştırma bölümünde , kompresör gazüzerinde bir iş yapar. Kafa açıklığında kalan gazın ,dönüş strokunda genişlemesi ile bu işinbüyük bir kısmı kompresöre geri döner. Pistonlu kompresörlerde kafa açıklığının büyümesibirim zamanda basılan gaz için gerekli enerjiyi pek değiştirmez.Buna karşılık açıklığınmiktarı hacimsel verimi etkiler . Debi veya kapasiteyi değiştirir.Bu özellikten yararlanılarakdebi ayarı için kafa açıklığının değiştirilmesi metodu geliştirilmiştir.

İlave açıklık cebi yokken yapılan iş çevrim diyagramının gölgeli olmayan bölümüdür.Bu durumda kompresördeki gaz, C noktasında emme basıncına ulaşır.Kompresöre akan gaz, CE hattı ile temsil edilir. Açıklık cebi ilave edildiği zaman, pistonun basma strokununsonunda kompresör de daha fazla gaz bulunmaktadır. İlave gaz , pistonun geri strokundaemme supabının daha geç açılmasına sebep olur.Bu durumda kompresördeki gaz, Dnoktasında emme basıncına ulaşır.Şimdi kompresöre akan gaz DE hattı ile temsiledilmektedir. Açıklık cebinin ilavesi , kompresör tarafından basılan gaz hacmini azaltır.

İlave açıklık cebi yokken pistonun E’den B’ye hareketi ile basma basıncına ulaşılır.Açıklık cebinin ilave edildiği halde ise piston,gazı basma basıncına çıkarmak için daha uzunyol almalıdır.Daha büyük hacimdeki gazı sıkıştırmak için piston çevrim diyagramındagösterilen E noktasından A’ya kadar hareket etmelidir.Çevrim diyagramında gölgeli olan alan, açıklık cebi ilave edildiği zaman işigöstermektedir. Açıklık cebinin etkisi ile kompresör kapasitesi azaldığı gibi güç ihtiyacı dadüşmektedir. Aşağıda büyük bir açıklık cebi ilave edilmiş kompresörün çevrim diyagramıgörülmektedir.

Piston emme strokunun sonuna geldiği hâlde silindir içindeki gazın basıncı ancakemme basıncına düşmüştür. Bu durumda emme supabı açılmaz.Silindire taze gaz girmez vesıkıştırma strokunda silindir içindeki aynı gaz sıkıştırılır. Piston, basma strokunun sonunakadar gittiği halde ancak basma basıncına ulaşılır.Sonuçta basma supabı da açılmadığı için kompresör ne emme ne de basma yapabilir.Bu duruma kilitlenme adını verebiliriz.Sebebi de başta söylendiği gibi silindir hacmineazami bir miktarın üzerinde açıklık cebi hacmi ilave edilmelidir.Kapasitenin açıklığın büyütülmesi ile ayarlanması durumunda kompresörde hiç güçkaybı olmaz.Birim zamanda basılan birim miktarda gaz için harcanan enerji değişmez. Rsıkıştırma oranı fazla ise bu metot daha verimlidir.Eğer kompresör aşırı yüklenmişseaçıklığın büyütülmesi yükü azaltır. Açıklığın büyütülmesi kapasiteyi azalttığı oranda güçihtiyacını da azalttığı için, pistonlu kompresörlerde ayar yapmak için en verimli metottur.

Sabit açıklık cebi , büyüklüğü operatör tarafından ayarlanamayan ve devamlı olarakhizmet gören bir hacimdir.Aşağıda görülen sabit cebine ise elle kumanda edilmektedir.

İhtiyaç olduğu zaman sabit açıklık cebi devreye alınabilir. Bazı kompresörlerdesilindirlere farklı hacimlerde açıklık cepleri flanşlı veya dişli olarak bağlanabilir.

El çarkı ile açıklığın istenilen büyüklüğe ayarlanması mümkündür. Eğer bu ayarlamakompresör çalışırken yapılırsa ayar mili ve dişliler büyük zorlanmalar etkisinde kalarakhasara uğrayabilir.Bu yüzden ilave açıklık cebin hacmi , kompresör çalışırken değiştirilmez.40

1.4.3. Emme Supabı ile Debi Ayarı

Normal çevrimde , sıkıştırma stroku başladığı zaman, emme ve basma supaplarıtamamen kapalıdır.Eğer bu sırada emme supaplarından biri açık tutulursa sıkıştırılan gazemme tarafına geri gider. Strokun sonunda basma supabından gaz akışı olmaz. Buna emmesupabının boşaltılması adı verilir. Aşağıda elle kumanda edilen bir supap boşaltıcısıgörülmektedir.

Çarkın çevrilmesi , emme supabı diskini yuvasından ayırır. El çarkı yerine basınçlıhava ile çalışan diyagramlı bir otomatik boşaltıcı da kullanılabilir.

Basınçlı hava, diyaframa etki yapınca supap boşalır. Otomatik boşaltıcılar basmabasıncından kumanda alarak çalışabilirler.41

Yukarıda boşaltıcıya , basma hattına irtibatlı bir kontrol cihazı kumanda etmektedir.Boşaltıcıya emme hattına bir kontrol cihazı ile kumanda etmek de mümkündür. Havalı birkontrol cihazı boşaltıcıya giden hava miktarına kumanda eder.Boşaltıcı kullanıldığı zaman gaz emme tarafına geri gitmektedir.Bu esnada az bir güçkaybı meydana gelir. Genelde silindirin bir tarafını boşaltmak o taraf için gerekli güçihtiyacını ortadan kaldırır. Ancak silindirin iki tarafı da boşaltılırsa aşırı ısınma meydanagelebilir. Çift tesirli kompresörlerde , bir tarafı boşaltmak en iyi yoldur. Çok silindirlikompresörlerde sadece bir silindirin boşaltılması güç kaybını artırır. Eğer mümkünse çoksilindiri kompresörlerin bir tarafındaki tüm supapların boşaltılması uygun olur.Kompresörün kapasitesi veya akış debisi emme supabının boşaltılması ile ayarlandığızaman :

 Tek silindirli ve çift tesirli kompresörlerde bir taraftaki emme supabı boşaltılır.

 Salmastra tarafındaki basınç ve sıcaklığın azaltılması için krank tarafındakisupabın boşaltılması tercih edilir.

 Çok silindirli ve çift tesirli kompresörlerde krank tarafındaki emme supaplarının hepsi boşaltılır.

Pistonlu ve çift tesirli kompresörlerde , silindirin bir tarafındaki emme supaplarıboşalttığı zaman yük kabaca yarıya düşer. Supap boşaltıcısı olmayan kompresörlerde uzunsüreli kapasite ayarı için emme supabı yerinden sökülebilir.

1.4.4. Hız Değişimi ile Debi Ayarı

Kompresör kapasitesi veya debisini değiştirmenin bir yolu da kompresörün hızınıdeğiştirmektir.İçten yanmalı (benzin veya dizel) motorların hızları , yükte iken genellikle%100 ile %75 arasında değiştirilebilir. Hareket verici makinenin hızını azaltmak, kullanılanyakıt miktarını da azaltacağından bu uygun bir metottur. İçten yanmalı motorla çalışankompresörlerin çoğunda hız ayarı otomatik olarak yapılır.

Elektrik motorları genellikle sabit devir sayısı ile çalışırlar. Değişken devirli elektrikmotorları kullanmak normal olarak pahalı bir metottur.Pistonlu kompresörlerin çoğu düşük ve orta hızlarda çalışırlar. Türbinler ise çokyüksek hızlı hareket vericilerdir.Bu bakımdan kompresöre bir türbin tarafından hareketverildiği zaman araya devir düşürücü bir ekipman ilave edilir.

Türbinle çalışan kompresörlerle elektrik motoru ve içten yanmalı motorla tahrikedilen kompresörlerin bazılarında kullanılan devir değiştiriciler dişli veya kayış kasnaklımekanizmalardır.

Küçük dişli veya kasnak bir defa dönerse büyük dişli veya kasnak bir devirden azdöner.Hızı düşürmek için türbin miline küçük dişli küçük kasnak bağlanır. Hız değişimleriiçin kasnak ebatları değiştirilebilir. Bu şekilde hız değişimi yapabilmenin de beyli limitlerivardır.Konu aşağıda daha geniş olarak incelenmektedir:Dönme momenti ,bir mili çevirmek için uygulanan kuvvet olup kuvvetle dönme kolu uzunluğunun çarpımına eşittir.

A ve B dişlilerine gelen dönme hareketleri aynıdır. Ancak, B milinin çapı vedolayısıyla dönme kolu daha uzun olduğu için, bu mile gelen dönme momenti daha fazladır.A mili ise daha hızlı döner.Dişli ve kayışlı mekanizmalar hareket vericinin hızını azaltır, buna karşılık milietkileyen dönme momentini artırırlar. Hacimsel kompresörler için gerekli azami dönmemomenti , kompresörün konstrüksiyonuna ve işletme şartlarına bağlıdır. Hareket verenmakine, kompresör için gerekli momenti sağlayamazsa tekler ve durur. Her motor hızındasağlanabilecek azami bir moment değeri vardır.Aynı dişli veya kasnak mekanizması ilemotor daha hızlı çalışıyorsa sağladığı moment daha büyüktür.Bir kompresöre , değişken hızlı bir dişli kutusu (vites kutusu) aracılığı ile hareketveriliyorsa fazla moment gerektiği zaman kasnaklar veya dişli değiştirilerek kompresör hızıazaltılabilir.

Bu esnada hareket verici hızı sabittir. Kompresör hızını sabit tutmak için ise hareketvericinin hızını artırmak gerekir. Burada prensip, yokuş çıkan bir otomobilin durumununaynıdır.Fazla momenti karşılamak için hareket vericinin hızını azaltmak bir çare olmaz.Çünkü hareket verici makinenin sağladığı güç ve neticede moment de azdır. Fazla momentikarşılamak için kompresör devrini azaltmadan hareket verici makineyi hızlandırmak gerekir.Böyle bir çalışma ise ancak değişken hızlı dişli kutuları (vites kutusu) ile sağlanabilir.

 

Teknik Özellikler

Kompresör /

Online :   4
Bugün Tekil :   140
Dün Tekil :   452
Toplam Tekil :   1
Toplam Çoğul :   5226333
© 2013 Ozan Makina İthalat İhracat tüm hakları saklıdır.Bu sitede bulunan tüm resimler, yazılar, videolar, logo ve dökümanlar,Ozan Makina Market’e aittir. İzinsiz alınmaz ve kopyalanamaz.